Στο Goodwood είδα ένα Mini να περνάει ένα Galaxie επτά λίτρων. Από μέσα.

Στο Goodwood, τον ήχο τον ακούς πριν δεις το πρώτο αυτοκίνητο. Είσαι στην εξέδρα της Lavant, της διπλής δεξιάς στροφής πριν τη μεγάλη ευθεία, και ξαφνικά ο αέρας αλλάζει. Ένα βαθύ μπουμπουνητό πλησιάζει από το St Mary's, γίνεται ρυθμός, και ένα Ford Galaxie με κινητήρα επτά λίτρων περνάει από μπροστά σου και ανοίγει γκάζι για την ευθεία. Ό,τι ήθελες να σημειώσεις, το έχεις ήδη ξεχάσει.

Το Goodwood Revival γίνεται κάθε Σεπτέμβριο στην πίστα του Goodwood, στο κτήμα του Δούκα του Richmond στο West Sussex της Αγγλίας. Η πίστα λειτούργησε από το 1948 έως το 1966 και έκλεισε όταν τα αυτοκίνητα έγιναν πιο γρήγορα απ' όσο άντεχε. Από το 1998 ανοίγει ξανά για τρεις μέρες τον χρόνο, ακριβώς όπως ήταν, και τρέχουν σε αυτήν μόνο αυτοκίνητα της εποχής που την έζησε: Jaguar, Ferrari, Lotus, Cobra, Mini, σε πραγματικούς αγώνες και όχι παρελάσεις. Δεν υπάρχει καμία σύγχρονη πινακίδα, καμία διαφήμιση, καμία οθόνη εκτός από τις γιγαντοοθόνες του αγώνα. Οι θεατές, πάνω από εκατό χιλιάδες σε ένα τριήμερο, έρχονται ντυμένοι με ρούχα της δεκαετίας του '50 και του '60. Είναι το μεγαλύτερο ραντεβού ιστορικών αγώνων στον κόσμο, και μάλλον το μοναδικό όπου το ταξίδι στον χρόνο είναι ολόκληρο, όχι μόνο στην πίστα.

Η Κυριακή είναι η μέρα του TT, και η ιστορία ακολουθεί τρεις αγώνες της. Το St Mary's Trophy, για τα σαλούν του 1960 έως 1966, δηλαδή τα οικογενειακά αυτοκίνητα της εποχής φτιαγμένα για πίστα, από το Mini Cooper S μέχρι το Ford Galaxie. Το RAC TT Celebration, τον μεγάλο αγώνα της μέρας, μία ώρα με δύο οδηγούς σε κάθε αυτοκίνητο, για GT του 1960 έως 1964: E-type, Cobra, Ferrari. Και το Whitsun Trophy, για τα πρωτότυπα του 1960 έως 1966, Lola T70, Ford GT40 και McLaren, τα πιο γρήγορα αυτοκίνητα που θα δεις όλη τη μέρα. Ανάμεσά τους περνάνε και τα μονοθέσια του Glover Trophy, για τον ήχο και μόνο.

Δίπλα μου ο Guillaume. Φίλος από το πανεπιστήμιο, Γάλλος από το Παρίσι, μεγαλωμένος και στο Λονδίνο, και με τα αυτοκίνητα δεν είχε ποτέ καμία σχέση. Πήρε δίπλωμα στα 23 και το πιο γρήγορο πράγμα που έχει οδηγήσει είναι, μάλλον, ένα Citroën C3 Aircross. Όταν πέρασε το Galaxie, γύρισε και με κοίταξε. Δεν είπε τίποτα. Δεν χρειαζόταν.

Εγώ είχα έρθει με μια απορία. Στις φωτογραφίες, τα ιστορικά αγωνιστικά μοιάζουν όλα ίδια: παλιά, όμορφα και κάπως αργά. Από κοντά ισχύει το αντίθετο. Το καθένα θέλει κάτι εντελώς διαφορετικό από τον οδηγό του για να πάει γρήγορα. Μέχρι το μεσημέρι, την ίδια απορία την είχε και ο Guillaume.

Μια πίστα που δεν συγχωρεί

Η πίστα του Goodwood έχει σχεδόν την ίδια χάραξη με το 1948: γρήγορες στροφές, μεγάλες ευθείες και ελάχιστο περιθώριο για λάθος. Εκεί που μια σύγχρονη πίστα έχει δεκάδες μέτρα άσφαλτο για να σωθείς, εδώ υπάρχει γρασίδι και ένα χωμάτινο ανάχωμα. Γι' αυτό οι οδηγοί δεν «τα δίνουν όλα». Πηγαίνουν ακριβώς μέχρι εκεί που αντέχει το αυτοκίνητό τους, και ούτε εκατοστό παραπέρα. Και κάθε αυτοκίνητο αντέχει μέχρι άλλο σημείο.

Mini και Galaxie: δύο τρόποι για την ίδια στροφή

Το St Mary's Trophy είναι ο αγώνας για τα σαλούν του 1960 έως 1966, τα οικογενειακά αυτοκίνητα της εποχής φτιαγμένα για πίστα, και βάζει στην ίδια εκκίνηση τα δύο άκρα. Από τη μία, το Ford Galaxie 500: V8 επτά λίτρων και σχεδόν 1.800 κιλά. Από την άλλη, το Mini Cooper S: 1.275 κυβικά, κίνηση μπροστά, γύρω στα 650 κιλά και ρόδες δέκα ιντσών. Το Galaxie ζυγίζει σχεδόν όσο τρία Mini.

Στην ευθεία δεν υπάρχει συζήτηση, το Galaxie φεύγει. Στη Lavant όμως γίνεται αυτό που λέει ο τίτλος. Το Galaxie φρενάρει νωρίς, με τις ρόδες ίσιες, και ανοίγει ένα μεγάλο τόξο προς τα έξω. Το Mini που το ακολουθούσε δεν φρενάρει εκεί που φρενάρει το Galaxie. Φρενάρει πολύ αργότερα, κόβει από μέσα, πατάει το κέρμπ, και για μια στιγμή είναι τα δύο πλάι πλάι, το ένα τριπλάσιο από το άλλο. Στην έξοδο το Mini είναι μπροστά. Ο Guillaume με ρώτησε το προφανές: «Πώς;»

Η απάντηση είναι το βάρος, και το πού αυτό κάθεται. Το Galaxie, με τόσα κιλά και φρένα της εποχής, δεν μπορεί να φρενάρει και να στρίβει μαζί, γιατί θα έγερνε και θα έχανε την πρόσφυση. Πρώτα κόβει ταχύτητα, μετά στρίβει, μετά γκάζι, με τα πίσω να γλιστράνε λίγο ως την έξοδο. Το Mini έχει όλο το βάρος μπροστά. Ο οδηγός φρενάρει αργά, στρίβει απότομα και αφήνει το γκάζι: το πίσω μέρος ελαφραίνει και το αυτοκίνητο γυρίζει μόνο του προς τη στροφή. Όταν η μύτη κοιτάξει την έξοδο, το γκάζι πάει τέρμα, πολύ πριν από το Galaxie.

Μέχρι τη μέση του αγώνα ο Guillaume το εξηγούσε ο ίδιος. Το Mini περνάει στη στροφή, το Galaxie ξαναπερνάει στην ευθεία, και πάλι από την αρχή, γύρο με γύρο. Αυτή τη φορά κέρδισε η δύναμη. Ο Fred Shepherd πήρε τον αγώνα της Κυριακής με το Galaxie. Δεύτερος, 7,3 δευτερόλεπτα πίσω, ο πρώην οδηγός Formula 1 Max Chilton με μια Lotus Cortina, τη μέση λύση: ελαφριά, πισωκίνητη, με τον twin-cam 1,6 λίτρων της Lotus. Δεν έχει ούτε την ευθεία του Galaxie ούτε τις στροφές του Mini, αλλά έχει αρκετά και από τα δύο.

Cobra, E-type, Lola: τρεις απαντήσεις στην ίδια ερώτηση

Το RAC TT Celebration είναι ο μεγάλος αγώνας της μέρας: μία ώρα, δύο οδηγοί σε κάθε αυτοκίνητο, GT του 1960 έως 1964. Jaguar E-type, AC Cobra, Ferrari, Corvette Stingray, Bizzarrini 5300 GT. Και δύο αυτοκίνητα που πάνε εξίσου γρήγορα με εντελώς διαφορετικό τρόπο.

Το Cobra είναι ένα μικρό αγγλικό roadster κάτω από έναν τόνο, στο οποίο ο Carroll Shelby έβαλε έναν αμερικάνικο V8 που τα στενά λάστιχα της εποχής δεν μπορούν να κρατήσουν. Γι' αυτό σχεδόν ποτέ δεν πάει ίσια. Από τη Lavant το βλέπεις καθαρά: τα χέρια του οδηγού σταυρώνουν στη δεύτερη κορυφή και ξανά στην έξοδο, όταν ανοίγει γκάζι για την ευθεία, δοσολογώντας το με το δεξί πόδι σαν να μετράει σταγόνες. Οι εξατμίσεις βγαίνουν κάτω από την πόρτα και κάθε αλλαγή ταχύτητας ακούγεται σαν κρότος.

Η E-type είναι το αντίθετο. Μακρύτερη, με καλύτερα μοιρασμένο βάρος και ανεξάρτητη πίσω ανάρτηση, προχωρημένη για την εποχή, και με έναν εξακύλινδρο που δίνει τη δύναμη ομαλά και ανεβαίνει χωρίς κενά μέχρι να γίνει ουρλιαχτό. Ο οδηγός της φρενάρει βαθιά μέσα στη στροφή χωρίς να φοβάται ότι θα του φύγει το πίσω μέρος, στρίβει με μία κίνηση και βγαίνει με το τιμόνι σχεδόν ίσιο. Από την εξέδρα μοιάζει με το πιο βαρετό αυτοκίνητο του αγώνα. Και γι' αυτό ακριβώς κερδίζει.

Και την Κυριακή κέρδισε. Ο Lukas Halusa και ο André Lotterer, τρεις φορές νικητής του Λε Μαν, πήραν το TT με μια E-type Lightweight με αεροδυναμικό αμάξωμα, μία από τις ελαφριές αγωνιστικές εκδόσεις που έφτιαξε η Jaguar για να κυνηγήσει τις Ferrari της εποχής. Μετά από μία ώρα και 41 γύρους, η διαφορά από το Cobra ήταν ένα δευτερόλεπτο. Το γαλάζιο #22 της φωτογραφίας είναι η E-type του Jenson Button, που τερμάτισε ενδέκατη.

Το Whitsun Trophy, για τα πρωτότυπα του 1960 έως 1966, έχει τα πιο γρήγορα αυτοκίνητα της μέρας, και το πιο τρομακτικό είναι η ανοιχτή Lola T70: Chevrolet V8 πίσω από την πλάτη του οδηγού, γύρω στους 500 ίππους, περίπου 800 κιλά. Η αναλογία ενός σημερινού hypercar, με λάστιχα του 1966 και χωρίς αεροδυναμική να την κολλάει κάτω. Στη Lavant ο οδηγός έχει μία δουλειά: να μη βιαστεί με το γκάζι. Το ανοίγει σταδιακά, και μόνο όταν ισιώσει το τιμόνι το πατάει μέχρι κάτω. Τότε τρέμουν τα ξύλα της εξέδρας και δεν ακούς τον διπλανό σου να μιλάει. Ο Guillaume κάτι μου έλεγε. Δεν άκουσα λέξη.

Το GT40 δίπλα της είναι άλλο ζώο: βαρύτερο, κλειστό, πιο σταθερό, φρενάρει πολύ πιο ήρεμα για τη Lavant. Ό,τι χάνει στην ευθεία, το κερδίζει στο φρενάρισμα. Την Κυριακή όμως δεν κέρδισε κανένα από τα δύο. Νικητής ο James Davison με μια McLaren-Chevrolet M1B, ακόμα πιο ελαφριά από τη Lola, και πίσω του ο Alex Brundle και ο Harvey Stanley, και οι δύο με Lola.

Ο πιο ψηλός ήχος της μέρας ήρθε από το Glover Trophy, τα μονοθέσια Formula 1 του 1961 έως 1965. Η Ferrari 1512 του Joe Colasacco, που κέρδισε, έχει δώδεκα κυλίνδρους σε μόλις ενάμισι λίτρο και γυρίζει πάνω από δέκα χιλιάδες στροφές. Δεν ακούγεται σαν κραυγή, ακούγεται σαν σειρήνα. Την ακούς πολύ πριν τη δεις, και όταν περνάει, μοιάζει με μετάξι που σκίζεται.

Fish and chips

Κάποια στιγμή, μετά από ώρες στην εξέδρα, κουραστήκαμε. Όχι από τα αυτοκίνητα. Από τον εκκωφαντικό ήχο, τη μυρωδιά του λάστιχου και το ακατέργαστο καυσαέριο που κάθεται στα ρούχα. Κατεβήκαμε για μια μερίδα fish and chips και μια μπύρα. Ίσως δύο.

Εκεί έγιναν τα καλύτερα. Συγκρίναμε αυτοκίνητα που δεν έχουμε οδηγήσει ποτέ με περίσσια σιγουριά. Κρίναμε οδηγούς πολύ καλύτερους από εμάς για τα σημεία που είχαν διαλέξει να φρενάρουν. Και ο Guillaume, ο άνθρωπος του C3 Aircross, ρωτούσε. Για τους κινητήρες, για τα κιλά, για το γιατί το κάθε αυτοκίνητο περνάει την ίδια στροφή με άλλον τρόπο. Δεν σταματούσε.

Λίγο πριν το TT, οι οδηγοί κάνουν τον γύρο της πίστας πάνω σε ένα πράσινο διώροφο λεωφορείο και χαιρετάνε τον κόσμο. Σε λίγα λεπτά θα παλεύουν με τα αυτοκίνητά τους στη Fordwater. Τώρα κουνάνε το χέρι σαν σε παρέλαση.

Τι κράτησα

Κατέβηκα από την εξέδρα με τα αυτιά να βουίζουν και το σημειωματάριο σχεδόν άδειο. Κάθε φορά που πήγαινα να γράψω κάτι, περνούσε κάτι άλλο που δεν ήθελα να χάσω. Δύο πράγματα όμως τα κράτησα.

Δεν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να πάρεις μια στροφή. Υπάρχει ο τρόπος που ζητάει το αυτοκίνητο. Το Mini θέλει να το ρίξεις μέσα και να το αφήσεις να γυρίσει. Το Galaxie θέλει υπομονή. Το Cobra θέλει να το κρατάς από την ουρά. Η E-type θέλει να την εμπιστευτείς. Και η Lola θέλει να μην την προδώσεις. Οι οδηγοί που κερδίζουν στο Goodwood δεν έχουν απαραίτητα το καλύτερο αυτοκίνητο. Έχουν καταλάβει τι τους ζητάει το δικό τους, και του το δίνουν, γύρο με γύρο.

Το δεύτερο δεν έχει σχέση με στροφές. Είναι ότι είδα έναν φίλο που δεν τον ένοιαξαν ποτέ τα αυτοκίνητα να ρωτάει για κινητήρες, βάρη και φρεναρίσματα, και να μη θέλει να σταματήσει. Αυτή η μύηση, το να μπαίνει κάποιος μέσα, είναι για μένα το Goodwood περισσότερο από οποιοδήποτε αποτέλεσμα.

Το TT τελειώνει λίγο μετά τις πέντε, με ένα δευτερόλεπτο διαφορά μετά από μία ώρα αγώνα. Ο κόσμος σκορπίζει σιγά σιγά στη High Street. Εμείς το είχαμε ήδη συμφωνήσει, πάνω από τη δεύτερη μπύρα: του χρόνου, τέτοια μέρα, θα είμαστε εδώ. Για να το ζήσουμε ξανά από την αρχή.