Κατάρα: ο δρόμος της Πίνδου που φοβόντουσαν όλοι και τώρα ψάχνουν οι οδηγοί

Για πάνω από σαράντα χρόνια, η λέξη «Κατάρα» έκανε τους οδηγούς να κοιτάζουν τον καιρό πριν ξεκινήσουν. Ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι της παλιάς Εθνικής Οδού 6, του δρόμου που ένωνε τη Θεσσαλία με την Ήπειρο πάνω από την Πίνδο: στενό, με συνεχή ανηφόρα και στροφές, και τον χειμώνα με χιόνι και πολύ δυνατό άνεμο. Νταλίκες, κομβόι τουριστών, όλη η κίνηση από την Ηγουμενίτσα προς τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα περνούσε από εδώ, από τα 1.700 μέτρα.

Το 2009 άνοιξε η Εγνατία Οδός με τις σήραγγες του Μετσόβου και η Κατάρα άδειασε σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη. Ό,τι ήταν εφιάλτης για τον επαγγελματία οδηγό έγινε δώρο για όποιον αγαπάει τις στροφές: ένας ασφαλτοστρωμένος ορεινός δρόμος, από τα ψηλότερα περάσματα της χώρας, με ελάχιστη κίνηση και θέα σε δύο κοιλάδες. Αυτός είναι ο οδηγός μας για το πέρασμα της Κατάρας (Katara Pass), από το Μέτσοβο μέχρι την Καλαμπάκα.

Ο δρόμος

Το πέρασμα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Μετσόβου, ακριβώς στο όριο Ηπείρου και Θεσσαλίας, ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Ιωαννίνων και Τρικάλων. Είναι και φυσικός υδροκρίτης: από τη μια πλευρά τα νερά πάνε στον Αώο, από την άλλη στον Πηνειό. Ο αυχένας είναι γύρω στα 1.700 μέτρα.

Ο δρόμος είναι η Εθνική Οδός 6 (ΕΟ6), που επίσημα ξεκινά από τον Βόλο και καταλήγει στην Ηγουμενίτσα, περνώντας από Λάρισα, Τρίκαλα, Καλαμπάκα, Μέτσοβο και Ιωάννινα. Το κομμάτι που μας ενδιαφέρει είναι το ορεινό: από την Καλαμπάκα ανεβαίνεις τη Μουργκάνη και τα χωριά του Μαλακασίου, περνάς την Παναγιά και από εκεί αρχίζει η καθαρή Κατάρα, μέχρι τον αυχένα και το Μέτσοβο. Το κυρίως πέρασμα, από το Μέτσοβο μέχρι την Παναγιά πάνω από τον αυχένα, είναι γύρω στα 30 χιλιόμετρα, με μέγιστη κλίση 7,5%. Μετρήσαμε στον χάρτη και τις φουρκέτες: 7 αληθινές, και άλλες τόσες πολύ κλειστές στροφές. Η Κατάρα δεν είναι σκάλα από φουρκέτες. Είναι κυρίως ανοιχτός δρόμος με μεγάλες, γρήγορες στροφές, και ακριβώς γι' αυτό αξίζει.

Από πού βγήκε το όνομα; Ο θρύλος λέει ότι γύρω στο 1800 ένας δεσπότης των Ιωαννίνων ξεκίνησε για τα Τρίκαλα, τον έπιασε ο καιρός στο βουνό, δεν άντεξε και, λίγο πριν ξεψυχήσει σε ένα ξέφωτο, καταράστηκε τον τόπο. Το ξέφωτο λέγεται μέχρι σήμερα «κάμπος του δεσπότη».

Στροφή στροφή: από την Καλαμπάκα στο Μέτσοβο

Πάρε τον δρόμο από τη Θεσσαλία προς την Ήπειρο: ανεβαίνεις μέσα στο δάσος και βγαίνεις στον αυχένα με τη θέα μπροστά σου. Από την Καλαμπάκα ακολουθείς για λίγα χιλιόμετρα τον Πηνειό και στη Μουργκάνη, εκεί που ο Μαλακασιώτικος χείμαρρος πέφτει στο ποτάμι, αρχίζει η ανηφόρα. Στη γέφυρα της Μουργκάνης συχνά στήνει μπλόκο η αστυνομία, οπότε έχε τα χαρτιά σου πρόχειρα.

Μετά έρχονται τα χωριά, το ένα πάνω από το άλλο: Μεγάλη Κερασιά στα 500 μέτρα περίπου, μέσα σε δάσος βελανιδιάς, Ορθοβούνι στα 600, Τρυγόνα στα 750 με θέα στον Μαλακασιώτη, Κορυδαλλός και μετά η Παναγιά, ένα μεγάλο χωριό πνιγμένο σε πεύκα, οξιές και έλατα. Εδώ τελειώνουν τα χωριά. Από την Παναγιά μέχρι το Μέτσοβο, γύρω στα 30 χιλιόμετρα, δεν θα συναντήσεις κανέναν οικισμό, οπότε νερό και κάτι να φας τα παίρνεις πριν.

Από την Παναγιά και πάνω ο δρόμος κουλουριάζεται μέσα σε έλατα και πεύκα, με λίγες φουρκέτες και πολλές μεγάλες στροφές που σε αφήνουν να κρατάς ρυθμό. Ψηλά, κοντά στον αυχένα, το δάσος αραιώνει και μένουν μόνο οι κορυφές. Στον ίδιο τον αυχένα, γύρω στα 1.700 μέτρα, θα βρεις την πινακίδα και τη θέα: από τη μια πλευρά οι λόφοι και στο βάθος η τεχνητή λίμνη των πηγών Αώου, από την άλλη η κοιλάδα του Πηνειού. Ο δρόμος εδώ έχει κολώνες φωτισμού, κάτι σπάνιο για ορεινό πέρασμα.

Από τον αυχένα προς το Μέτσοβο κατεβαίνεις 5 χιλιόμετρα περίπου. Κάνε την παράκαμψη προς την τεχνητή λίμνη των πηγών του Αώου, στα 1.350 μέτρα, με οξιές, μαύρα πεύκα και μικρά λιβάδια. Μετά, Μέτσοβο, στα 1.160 μέτρα. Αν συνεχίσεις προς τα Ιωάννινα, είναι άλλα 60 χιλιόμετρα περίπου, μέσα από το Βοτονόσι, παράλληλα με την Εγνατία και τον Μετσοβίτικο, παραπόταμο του Αράχθου.

Πότε να πας

Η Κατάρα είναι δρόμος καλοκαιριού και φθινοπώρου. Το χιόνι την κλείνει συνήθως από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάρτιο, χωρίς σταθερές ημερομηνίες, οπότε τον χειμώνα ρώτα τοπικά πριν ξεκινήσεις. Πήγαινε από τα μέσα Μαΐου μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου: ο δρόμος είναι ανοιχτός, τα χιόνια έχουν φύγει και η Εγνατία κρατάει την κίνηση μακριά. Το φθινόπωρο, μέχρι τα πρώτα χιόνια, είναι εξίσου καλό. Τον χειμώνα, ακόμη κι αν είναι ανοιχτός, είναι ο δρόμος που για δεκαετίες φοβόντουσαν όλοι: χιόνι, πάγος και άνεμος στα 1.700 μέτρα.

Το μεγάλο θέμα εδώ είναι η απότομη αλλαγή του καιρού. Στο travel.gr το λένε ωραία: μπορεί να ξεκινήσεις με ήλιο από τον κάμπο και στον αυχένα να βρεις στην καλύτερη περίπτωση λίγη ομίχλη, στη χειρότερη χιονοθύελλα. Κοίτα τον καιρό στο Μέτσοβο πριν φύγεις, όχι μόνο στα Τρίκαλα. Και αν θέλεις να απολαύσεις τον δρόμο, πήγαινε πρωί καθημερινής, όταν η λίγη κίνηση που υπάρχει είναι ακόμη λιγότερη.

Τι να προσέξεις

Πρώτα η άσφαλτος. Ο δρόμος είναι ασφαλτοστρωμένος σε όλο του το μήκος, αλλά έχει ιστορία. Τον Νοέμβριο του 2011 το κομμάτι προς τον αυχένα έκλεισε, γιατί σε κάποια σημεία η άσφαλτος είχε υποχωρήσει πάνω από 30 εκατοστά σε όλο το πλάτος: στην ανατολική πλευρά μπήκε τσιμεντένιο εμπόδιο και πινακίδα «διέλευση με δική σας ευθύνη, μόνο για κατοίκους». Τον Νοέμβριο του 2022, για τον ποδηλατικό Διεθνή Γύρο Ελλάδας, ο δρόμος επισκευάστηκε και άνοιξε ξανά για όλους. Μην περιμένεις πίστα: οδήγα με μάτια ανοιχτά για καθιζήσεις και μπαλώματα, ειδικά μετά τον χειμώνα.

Δεύτερο, το πλάτος. Σε αρκετά σημεία ο δρόμος είναι στενός και η προσπέραση δύσκολη. Υπάρχουν σημεία όπου πρέπει πρώτα να συνεννοηθείς με αυτόν που έρχεται από απέναντι, και στροφές με ανάποδη κλίση, όπου το οδόστρωμα γέρνει προς τα έξω αντί προς το εσωτερικό. Εκεί το αυτοκίνητο έχει λιγότερο κράτημα απ' όσο δείχνει, οπότε φρενάρεις πριν, όχι μέσα.

Τρίτο, τα φορτηγά. Κάποτε ο δρόμος είχε διεθνείς νταλίκες και κομβόι τουριστών από την Ηγουμενίτσα, με προσπεράσεις που έκοβαν την ανάσα. Η Εγνατία τα πήρε όλα αυτά και η κίνηση έπεσε απότομα. Παρ' όλα αυτά είναι ακόμη εθνική οδός και μπορεί να πέσεις σε φορτηγό που κατεβαίνει. Στις τυφλές στροφές μείνε στη λωρίδα σου.

Τέταρτο, ο καιρός, που είπαμε παραπάνω. Και πέμπτο, η βενζίνη: από την Παναγιά μέχρι το Μέτσοβο δεν υπάρχει τίποτα, άρα γεμίζεις στην Καλαμπάκα ή στο Μέτσοβο. Νότια του αυχένα ξεκινά ένας απαιτητικός χωματόδρομος προς το χιονοδρομικό του Ανηλίου. Δεν είναι για χαμηλό σπορ αυτοκίνητο.

Πού να σταματήσεις

Η Κατάρα είναι δρόμος που θέλει στάσεις. Από την πλευρά της Θεσσαλίας, σταμάτα στην Τρυγόνα για καφέ ή τσίπουρο με τους ντόπιους και, λίγο έξω από το χωριό, στην Ανάληψη, για την πέτρινη βρύση στον δρόμο και την ταβέρνα «Ανάληψη» για μεζέ. Στον Κορυδαλλό, περίπου στο 55ο από τα 144 χιλιόμετρα της διαδρομής Τρίκαλα - Ιωάννινα, θα βρεις ταβέρνες όπως το «Πέτρινο» και την ψησταριά του Αντώνη. Η Παναγιά είναι η τελευταία ευκαιρία για καφέ πριν το βουνό.

Στον αυχένα, η υποχρεωτική στάση είναι η πινακίδα και η θέα προς τη λίμνη του Αώου. Από την πλευρά της Ηπείρου, ο Προφήτης Ηλίας, 3 χιλιόμετρα μετά το Μέτσοβο, κάνει για καφέ: τον χειμώνα εκεί γίνονται μαθήματα σκι, το καλοκαίρι ιππασία. Και φυσικά το ίδιο το Μέτσοβο: το Οινοποιείο Αβέρωφ, το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και η Πινακοθήκη Αβέρωφ, πίτες και κρέας στη «Γαλαξία» ή στο «Κουτούκι του Νικόλα». Αν θέλεις να κοιμηθείς στο βουνό και να ξαναπεράσεις τον δρόμο το πρωί, το Μέτσοβο έχει πολλές επιλογές.

Πώς θα πας

Από τη Θεσσαλονίκη ο εύκολος δρόμος είναι η Εγνατία (Α2) μέχρι τον κόμβο του Μετσόβου. Από εκεί ανεβαίνεις την Κατάρα ανάποδα, προς την Καλαμπάκα, ή κατεβαίνεις πρώτα στην Καλαμπάκα και την παίρνεις από την αρχή. Από την Αθήνα ανεβαίνεις από την Α1 και τον Ε65, που φτάνει πλέον μέχρι τα Τρίκαλα, και από εκεί στην Καλαμπάκα. Για να έχεις μέτρο: από τα Τρίκαλα στα Ιωάννινα μέσω Εγνατίας είναι περίπου 2 ώρες, ενώ η παλιά εθνική μέσω Κατάρας είναι 144 χιλιόμετρα και, αν σταματάς παντού, μπορεί να σου πάρει πέντε ώρες. Το ίδιο το πέρασμα, χωρίς στάσεις, θέλει 40 λεπτά με μία ώρα.

Η πιο λογική μέρα: Μετέωρα το πρωί, Κατάρα το μεσημέρι, Μέτσοβο για φαγητό και επιστροφή από την Εγνατία. Ή, αν έχεις δύο μέρες, συνέχισε από το Μέτσοβο προς τα Ιωάννινα και το Ζαγόρι, και έχεις στα χέρια σου το κλασικό τρίγωνο της Πίνδου που πουλάνε οι ξένες μοτοσικλετιστικές εταιρείες ως «Best of Greece».